به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، آیین رونمایی از مجموعه ویدئوهای کوتاه معرفی کتب درسی حوزههای علمیه که به همت مرکز رسانه و فضای مجازی حوزه های علمیه با همکاری معاونت پژوهش و تدوین متون حوزههای علمیه تهیه و تولید شده است، با حضور جمعی از مسئولان، اساتید و فعالان رسانهای حوزوی در سالن همایش دبیرخانه انجمنهای علمی حوزههای علمیه در قم برگزار شد.
مجموعهای که بهعنوان گامی نو در عرصه معرفی نظام آموزشی حوزه، با رویکرد رسانهای و در قالب ویدئو و اینفوگرافی تولید شده است.
این پروژه رسانهای با هدف تبیین منظومه دانشی حوزههای علمیه و پاسخ به پرسشهای مخاطبان درباره منابع درسی و ساختار آموزشی حوزه طراحی و اجرا شده و تلاش دارد تصویری روشن، مستند و قابل فهم از کتب درسی اصلی حوزه در اختیار مخاطبان درون و بیرون حوزه قرار دهد.
رویکرد نوین رسانهای در معرفی متون درسی حوزه
مجموعه تولید شده شامل ۱۴ ویدئوی کوتاه سه تا چهار دقیقهای است که به معرفی مهمترین منابع درسی حوزههای علمیه در سطوح مختلف میپردازد. این آثار با بهرهگیری از قالبهای متنوع رسانهای از جمله ویدئوهای کوتاه، اینفوگرافی و محتوای مکتوب و مصور، کوشیدهاند مفاهیم تخصصی را به زبانی قابل فهم برای عموم مخاطبان ارائه کنند.
انتشار تدریجی کلیپ ها
با وجود آماده بودن کامل کلیپها، بنا بر تدبیر صورتگرفته، انتشار رسمی آنها همراه با اینفوگرافی و متنهای تکمیلی و بهصورت تدریجی انجام خواهد شد. در حال حاضر، دو کلیپ مربوط به دروس «صرف» و «نحو» در صفحه اختصاصی معرفی دروس حوزه در سایت مرکز رسانه حوزههای علمیه بارگذاری شده و سایر کلیپها نیز در روزهای آینده منتشر میشود.
برای دسترسی به محتوای تولید شده به پایگاه اطلاعرسانی مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه مراجعه کنید.
ظرفیت تمدنساز حوزههای علمیه
حجتالاسلام والمسلمین فرهاد عباسی هم در این مراسم با قدردانی از مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه و دستاندرکاران تولید این مجموعه، این اقدام را گامی مؤثر در معرفی منطقی و هدفمند نظام آموزشی حوزه دانست و اظهار داشت: تولید این ویدئوها بخشی از رسالت مرکز تدوین متون درسی را در معرفی دقیق کتابهای آموزشی حوزه به جامعه حوزوی و غیرحوزوی محقق کرده و باری از دوش این مرکز برداشته است.
معاون پژوهش حوزههای علمیه با اشاره به ظرفیت عظیم علمی و تربیتی حوزهها تصریح کرد: خروجیهای حوزههای علمیه در طول تاریخ، بهترین گواه بر توانمندی این نهاد علمی است. شخصیتهایی همچون امام خمینی، مقام معظم رهبری ، علامه طباطبایی، مراجع عظامی چون آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله وحید خراسانی و آیتالله نوری همدانی، همچنین اندیشمندانی مانند شهید مطهری، شهید بهشتی و شهید مفتح همگی از ثمرات نظام تعلیم و تربیت حوزوی هستند.
وی افزود: اگر بنا باشد ظرفیت علمی حوزههای قم، نجف، مشهد و دیگر مراکز علمی جهان تشیع به نمایش گذاشته شود، گستره این سرمایه انسانی بهگونهای است که میتوان آن را با بزرگترین نهادهای علمی جهان مقایسه کرد. حوزههای علمیه در طول قرون متمادی توانستهاند شخصیتهایی در تراز جهانی تربیت کنند که در عرصه اندیشه، سیاست، اخلاق و تمدنسازی نقشآفرین بودهاند.
متنمحوری؛ ویژگی ممتاز نظام آموزشی حوزه
حجتالاسلام والمسلمین عباسی با تبیین یکی از مهمترین شاخصههای تعلیم و تربیت حوزوی گفت: نظام آموزشی حوزههای علمیه، نظامی کاملاً متنمحور است؛ ویژگیای که آن را در میان نظامهای آموزشی جهان ممتاز میسازد.
وی ادامه داد: غایت آموزش در حوزه، دستیابی به ملکه اجتهاد و قدرت استنباط از منابع دینی است و این امر جز از مسیر مواجهه عمیق و تحلیلی با متون اصلی دین، یعنی قرآن و روایات محقق نمیشود. از همین رو، طلبه از نخستین روز ورود به حوزه، آموزش خود را بر پایه متون معتبر آغاز میکند و در فرآیندی شامل پیشمطالعه، حضور در درس استاد، مباحثه و مطالعه تکمیلی، مهارت تحلیل متن را میآموزد.
معاون پژوهش حوزههای علمیه با اشاره به مباحث جدید تحلیل متن در غرب خاطرنشان کرد: آنچه امروز در قالب دانشهای نوین زبانشناسی و متنکاوی مطرح میشود، در سنت علمی حوزه و در علوم پایهای همچون اصول فقه و منطق، سابقهای دیرینه دارد. بخش مهمی از مباحث دلالی در علم اصول و منطق، ناظر به تحلیل دقیق متن است.
کتابهای درسی؛ قطعات نقشه جامع تربیت مجتهد
وی با بیان اینکه کتابهای درسی حوزه هر یک بخشی از نقشه جامع تربیت فقیه و اندیشمند دینی را تشکیل میدهند، اظهار داشت: دروس اصلی حوزه شامل ادبیات عرب، منطق، فلسفه، کلام، فقه و اصول، هر یک کارکرد مشخصی در تقویت قدرت فهم، استدلال و استنباط دارند و خروجی این منظومه آموزشی، اندیشمندانی هستند که فراتر از متون درسی میاندیشند و تولید فکر میکنند.
حجتالاسلام والمسلمین عباسی افزود: تفاوت نظام آموزشی حوزه با برخی مراکز علمی در این است که دانشآموختگان حوزه صرفاً در چارچوب یک متن متوقف نمیشوند، بلکه با تکیه بر روش آموزشی مبتنی بر نقد، مباحثه و آزاداندیشی، توان عبور از متن و نظریهپردازی مستقل را پیدا میکنند.
ظرفیت بینظیر فقه و اصول
وی با اشاره به جایگاه ممتاز فقه و اصول در نظام آموزشی حوزه تصریح کرد: کمتر دانشی در جهان میتوان یافت که به اندازه فقه و اصول شیعه، در متون مشخص و مسائل معلوم، محل بحث و نقد هزاران اندیشمند برجسته در طول قرون بوده باشد. این حجم از شرحها، حاشیهها و تعلیقات، ظرفیت بیبدیلی برای پرورش قوه اجتهاد فراهم کرده است.
معاون پژوهش حوزههای علمیه در عین حال بر ضرورت تحول همراه با حفظ اصالتها تأکید کرد و گفت: تحول در کتابهای درسی ضرورتی انکارناپذیر است، اما این تحول باید با حفظ سنتهای اصیل و بهرهگیری از روشهای نوین آموزشی صورت گیرد. پیوند میان اصالتهای علمی حوزه و نیازهای جدید، مسیر صحیح پیشروی نظام آموزشی حوزوی است.
رونمایی از گام نخست معرفی تصویری متون درسی
وی مجموعه ویدئوهای معرفی کتب درسی حوزه را «گام نخست» در مسیر شفافسازی و معرفی ساختار آموزشی حوزه به مخاطبان دانست و اظهار امیدواری کرد: در ادامه، کتابهای تفسیری، حدیثی، تاریخی و اعتقادی نیز به همین شیوه معرفی شوند و این محصولات رسانهای با دریافت بازخوردها ارتقا یابند.
حجتالاسلام والمسلمین عباسی در پایان با تأکید بر شفافیت حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: حوزه نهادی بسته و غیرشفاف نیست، بلکه آنچه میآموزد و آموزش میدهد، در فضایی روشن و در دسترس علاقهمندان، اعم از حوزوی و غیرحوزوی، قرار دارد.
ضرورت بازتعریف شیوههای ارتباطی حوزه با نسل جدید
حجتالاسلام والمسلمین رضا رستمی مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه هم در این آیین با تأکید بر ضرورت بازتعریف شیوههای ارتباطی حوزه با نسل جدید، گفت: زبان مشترک ما با نسل امروز، زبان رسانه است و اگر بخواهیم ارتباط مؤثر و پایدار با این نسل برقرار کنیم، ناگزیر از بهرهگیری هوشمندانه از قالبهای رسانهای هستیم.
وی با اشاره به تحولات نسلی در دهههای اخیر اظهار داشت: آنچه امروز از آن با عنوان «نسل زد» یاد میشود، صرفاً یک برچسب جامعهشناختی نیست، بلکه نشانه بروز یک چالش گفتمانی جدی میان نسلهای پیشین و نسل جدید است. ما با نسلی مواجه هستیم که در بسیاری از موارد، تخاطب واقعی میان او و نهادهای سنتی، از جمله حوزههای علمیه، بهدرستی شکل نمیگیرد.
مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه با تبیین مفهوم «شکاف معرفتشناختی» میان نسلها تصریح کرد: نظام معرفتی حاکم بر فضای حوزوی، مبتنی بر مبناگرایی است؛ بدین معنا که در استدلالها، تحلیلها و پاسخ به پرسشها، تلاش میشود مسائل به بدیهیات و مبانی یقینی بازگردانده شود. اما نسل جدید، مرجعیت سنتی و استدلالهای مبتنی بر اقتدار را بهسادگی نمیپذیرد و بیش از آنکه شنونده باشد، مایل است خود تجربه کند و به زیست شخصی خویش تکیه داشته باشد.
وی افزود: در فضای مجازی تجربههای فردی در قالب هشتگها و روایتهای شخصی منتشر میشود و تراکم این روایتها، نوعی زیست جمعی شکل میدهد که بر جهتگیریهای فکری نسل جدید اثرگذار است. در چنین فضایی، اگر نتوانیم پیام خود را در قالبی قابل فهم و متناسب با ذائقه رسانهای این نسل ارائه کنیم، طبیعی است که دچار گسست ارتباطی خواهیم شد.
ضرورت فرآوری محتوای حوزوی در قالبهای رسانهای
حجتالاسلام والمسلمین رستمی با تأکید بر اینکه مقصود از «زبان رسانه» تقلیل محتوا نیست، خاطرنشان کرد: منظور این نیست که هر محتوایی صرفاً با تبدیل شدن به یک مدیا، مورد پذیرش نسل جدید قرار میگیرد؛ بلکه باید محتوا بهدرستی فرآوری شود و در قالبی جذاب، دقیق و متناسب ارائه گردد.
وی با اشاره به برخی تصورات نادرست درباره دروس حوزوی گفت: بارها شنیدهایم که برخی میپرسند در حوزههای علمیه چه میخوانند و تصور میکنند طلبهها صرفاً به مطالعه کتابهایی چون مفاتیح یا قرآن میپردازند. این نشاندهنده نبود آشنایی کافی جامعه با ساختار آموزشی و محتوای علمی حوزه است.
مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه تصریح کرد: امروز با بهرهگیری از ابزارهای نوین رسانهای، این امکان فراهم شده است که دروس حوزوی بهصورت دقیق و روشن معرفی شود؛ هم برای کسانی که بیرون از حوزه نگاه میکنند و هم برای طلاب جدیدالورود که گاه در آغاز مسیر، جایگاه و پیوستگی مباحث را بهخوبی درک نمیکنند.
تبیین جایگاه دروس حوزوی؛ ضرورتی آموزشی و رسانهای
وی با اشاره به ساختار برخی متون درسی حوزه افزود: در بسیاری از دروس، مانند مکاسب یا مباحث اصول فقه، گاه یک بحث فرعی مانند «وقف» یا «احکام قطع» برای مدتی طولانی مورد بررسی قرار میگیرد و ممکن است طلبه ارتباط آن را با بحث اصلی فراموش کند. از اینرو، تبیین جایگاه هر درس و هر مبحث در منظومه علمی حوزه، یک ضرورت جدی آموزشی است.
حجتالاسلام والمسلمین رستمی بیان کرد: ادبیات عرب شامل صرف، نحو، بلاغت و متونی همچون مغنی، همچنین منطق، عقاید، تفسیر و فقه، هر یک جایگاه مشخصی در نظام آموزشی حوزه دارند. اما رویکرد اساتید در آموزش این متون متفاوت است و همین امر ضرورت معرفی دقیق و هدفمند این دروس را دوچندان میکند.
تولید محتوای سهدقیقهای؛ کاری دشوار و دقیق
وی با قدردانی از دستاندرکاران تولید مجموعه ویدئوهای معرفی کتب درسی حوزههای علمیه اظهار داشت: برای تولید این کلیپهای کوتاه، جلسات متعددی با هدف طراحی محتوای دقیق برگزار شد. معرفی یک علم یا کتاب درسی که میتوان ساعتها درباره آن سخن گفت، در قالب یک ویدئوی سهدقیقهای، کاری دشوار و نیازمند دقت بالا است.
مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه خاطر نشان کرد : در این ویدئوها تلاش شده است بهصورت فشرده و دقیق، به معرفی کتاب، کارکرد آن، جایگاهش در نظام آموزشی حوزه، اساتید شاخص تدریسکننده و نیز شروح و حواشی مهم آن پرداخته شود.
وی از همکاری مجموعه تدوین متون درسی حوزه علمیه و معاونت پژوهش حوزه های علمیه تقدیر کرد و گفت: این اقدام، آغاز یک مسیر است و در ادامه، همکاریها بهویژه در عرصه محتوا جدیتر خواهد شد.
انتشار تدریجی و ورود به دروس تخصصی
حجتالاسلام والمسلمین رستمی با بیان اینکه در مرحله نخست، دروس عمومی حوزه معرفی شدهاند، خاطرنشان کرد: هنوز به حوزه دروس تخصصی ورود نکردهایم و این مهم با همکاری معاونت پژوهش و بخش تدوین متون محقق خواهد شد.
وی درباره نحوه انتشار این مجموعه گفت: با وجود آماده بودن کامل کلیپها، بنا بر تدبیر صورتگرفته، انتشار رسمی آنها همراه با اینفوگرافی و متنهای تکمیلی و بهصورت تدریجی انجام خواهد شد. در حال حاضر، دو کلیپ مربوط به دروس «صرف» و «نحو» در صفحه اختصاصی معرفی دروس حوزه در سایت مرکز رسانه حوزههای علمیه بارگذاری شده و سایر کلیپها نیز در روزهای آینده منتشر میشود.
گامی در جهت معرفی عمق علمی حوزه
مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه در پایان ابراز امیدواری کرد: این مسیر، زمینهساز معرفی بهتر بخش علمی و عمق حوزوی حوزههای علمیه به جامعه و نسل جدید باشد و بتواند گامی مؤثر در تقویت ارتباط میان حوزه و مخاطبان امروز بهشمار آید.
جهاد تبیین در عرصه رسانه
میثم محمدحسنی مدیر فضای مجازی و شبکههای اجتماعی مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه و مدیر این پروژه، در این آیین با اشاره به شکلگیری این طرح گفت: پرسش محوری این پروژه آن بود که در منظومه دانشی حوزه، طلاب با چه منابع و متونی مواجه هستند و ساختار آموزشی حوزه بر چه پایههایی استوار است. از اینرو، با رویکردی پژوهشمحور و با بهرهگیری از دیدگاه اساتید و صاحبنظران حوزههای دانشی مختلف، این مسیر آغاز شد.
وی با بیان اینکه برای تولید این آثار به اساتید شاخص در حوزههای دانشی نهگانه از جمله صرف، نحو، منطق، فلسفه، کلام، تاریخ، سیره و اصول مراجعه شده است، افزود: پس از انجام پژوهشهای عمیق و تخصصی، نتایج در اختیار تیم رسانهای قرار گرفت و تولید آثار در قالبهای متنوع آغاز شد.
مدیر فضای مجازی و شبکه های اجتماعی مرکز رسانه و فضای مجازی حوزه های علمیه گفت: این اقدام در راستای منویات رهبر معظم انقلاب اسلامی در زمینه «جهاد تبیین» ارزیابی میشود و میتوان آن را نمونهای از جهاد تبیین در عرصه رسانه دانست؛ بهویژه در شرایطی که نسل جدید، بیش از هر زمان دیگری با رسانه و فضای مجازی پیوند خورده است.
وی تصریح کرد: هدف این پروژه آن است که از یکسو مخاطب بیرونی با نظام آموزشی حوزههای علمیه آشنا شود و از سوی دیگر، طلاب جدیدالورود نیز تصویری روشن از نقشه راه آموزشی پیش روی خود داشته باشند.
تداوم پروژه در گامهای بعدی
محمدحسنی با اشاره به مراحل بعدی این طرح گفت: در گامهای آینده، معرفی سایر متون مراحل آموزشی حوزه و سپس منابع و رشتههای تخصصی حوزوی در دستور کار قرار خواهد گرفت تا مجموعهای جامع از معرفی دانشهای حوزوی برای مخاطبان فراهم شود.
وی اعلام کرد: علاقهمندان میتوانند برای دسترسی به محتوای تولید شده در قالبهای ویدئویی، مکتوب، مصور و اینفوگرافی به پایگاه اطلاعرسانی مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه مراجعه کنند که صفحه ویژهای برای این منظور طراحی شده است.
در ادامه این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین رضا رستمی مسئول مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه و حجتالاسلام والمسلمین فرهاد عباسی معاون پژوهش حوزههای علمیه طی سخنانی بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای نوین رسانهای در معرفی دستاوردها و ساختار آموزشی حوزه تأکید کردند و این اقدام را گامی مؤثر در تقویت ارتباط حوزه با نسل جدید و افکار عمومی دانستند.
انتهای پیام
نظر شما